Home

Kantoorpand rond 1950

Feit is, dat velen zich in het buitenland graag mogen bezighouden met het bekijken van eeuwenoude gebouwen, die soms ook nog gewoon leeg staan. Slopen wordt zo lang mogelijk uitgesteld, vanwege de cultuurhistorische waarde van oude gebouwen. Het belang van ‘bewaren’ is niet alleen voor de huidige generaties, maar zeker voor volgende. Juist nieuwe generaties moeten kennis kunnen maken met het verleden en de tradities van vorige generaties om het heden te begrijpen. In Nederland gaan we daar soms anders mee om. We hebben hier een klimaat, dat nat en koud is in vergelijk met bijvoorbeeld Italië, of Frankrijk. De ondergrond waarop wij voor het grootste gedeelte onze gebouwen neerzetten is drassig en zorgt op den lange duur voor problemen.

Van belang is ook waar de objecten staan in ons land. Staan ze in Amsterdam, dan gaat men daar anders mee om dan bijvoorbeeld in een stad als Schiedam. Toen in 1978 Werf Gusto haar poorten moest sluiten, liet zij een schat aan lege gebouwen achter. Vooral het kantoorgebouw met haar eikenhouten lambriseringen, prachtige modellenzaal met gebrandschilderde glazen koepel was een lust voor het oog. De toenmalige minister van CRM, de heer G. Wallis de Vries, had besloten dat alle gebouwen (de productiehallen waren gebruikt in 1902 in Düsseldorf bij een Industrietentoonstelling) op een voorlopige monumentenlijst werden geplaatst Nadat de inhoud van het kantoorgebouw en de productiehallen verkocht was, begon het wachten op een beslissing wat er verder met de gebouwen ging gebeuren.

Een van de Nederlandse dagbladen kopte:

“De gebouwen van de werf Gusto in Schiedam zijn van algemeen belang uit een oogpunt van architectuur-historische en industriële en archeologische waarde. Ze zijn daarom op de aanvullende ontwerplijst van beschermde monumenten gezet. Het betreft een administratie-gebouw uit 1905 en twee werkplaatshallen. Deze hallen komen oorspronkelijk van de industrietentoonstelling die in 1902 in Düsseldorf in het tegenwoordige West-Duitsland werd gehouden.” Dagblad de Waarheid 26-08-1978

Het werfterrein begin 80’er jaren

Het mocht niet baten. I.H.C. Holland N.V. (tot op dat moment eigenaar van de werf) wilde van de gebouwen en het terrein af, als ook de Gemeente Schiedam, de beoogde nieuwe eigenaar van het terrein. Een ‘kunstfout’ was geboren. De in 1980 ingehuurde sloper verstond zijn vak goed en is met uiterste precisie en vakmanschap te werk gegaan. Niets werd bewaard en als er al wat gespaard werd, zoals het plastiek (een zes meter hoge fontein) van de kunstenaar Gust Romijn, die door het personeel in 1962 aan de directie werd aangeboden bij het eeuwfeest van de werf, dan werd dat jaren erna alsnog ‘verwijderd’. Waarschijnlijk door onkunde van de betrokkenen, maar op deze manier verdween alles dat cultuurhistorische waarde had.

Nu 40 jaar later is men op zoek naar ‘overblijfselen’ van het werfcomplex om toch vooral te kunnen laten zien, hoe het eens geweest is. Al in eerder stadium is men bezig geweest om overblijfselen te vergaren, maar het draaide tot voor kort immer op een teleurstelling uit. Het meest besproken relikwie, het torentje van het kantoorpand (dat gespaard was gebleven), is diverse keren aangeboden aan de Gemeente Schiedam. Echter de eigenaar wilde er geld voor hebben. De Gemeente Schiedam had daar destijds geen geld voor over. Schiedamse politici staken eind zeventiger jaren niet onder stoelen of banken hoe zij dachten over het in stand houden van de Werf Gusto gebouwen. ‘Het waren waren alleen maar planken, stenen en spijkers’; aldus een van hen. Men werd daarin ook nog eens gesterkt door een uitspraak van een hoge manager van I.H.C. Holland N.V., die in een kranteninterview stelde: ‘In een stad, die zulke gebouwen als van Werf Gusto wil bewaren zou ik niet willen wonen’. 

De toegangspoort (oost) voor de sloop

Het is, de in 2017 opgerichte, Stichting Erfgoed Werf Gusto gelukt een aantal relikwieën van de ondergang te redden. De oude toegangshekken en de letters GUSTO, die eens de kantoorgevel sierden, werden aangekocht. De hekken, inmiddels geheel hersteld, zullen verwerkt worden in een ‘Aandenken’, waardoor de stad Schiedam weer een connectie heeft met het verleden. Nieuwe generaties Schiedammers kunnen zich dan bij het zien van dat ‘Aandenken’, omgeven met verklarende teksten en foto’s, een beeld kunnen vormen van wat zich hier allemaal heeft afgespeeld op de uiterwaarden van de Maas in Schiedam van medio 1905 tot medio 1978.

Daar blijft het niet bij. De Stichting Erfgoed Werf Gusto gaat ook op zoek naar overblijfselen van Werf Gusto en wil die samenbrengen en permanent tentoonstellen, opdat een ieder kan zien, waar en hoe ‘de bevolking van Schiedam eens bouwde aan zijn toekomst.

 

 

 

 


Bewaren